Koszty pożyczki rozpisane na składniki i limity

Cztery składniki kosztu

Całkowity koszt kredytu obejmuje wszystko, co płacisz w związku z pożyczką ponad otrzymane pieniądze, jeśli spłacasz w terminie. Składają się na niego:

1. Odsetki, liczone według oprocentowania rocznego od kapitału, który zostaje do spłaty.
2. Prowizja za udzielenie pożyczki. Bywa potrącana z wypłaty, doliczana do kwoty albo rozkładana na raty.
3. Inne opłaty przewidziane w umowie.
4. Usługi dodatkowe, takie jak ubezpieczenie czy pakiet obsługi, o ile są warunkiem otrzymania pożyczki na danych warunkach.

Przy usługach dodatkowych liczy się jedno pytanie: czy możesz z nich zrezygnować i nadal dostać pożyczkę na tych samych warunkach. Usługa obowiązkowa wchodzi do całkowitego kosztu i do RRSO. Dobrowolna nie wchodzi, ale jeśli ją kupisz, faktycznie zapłacisz więcej, niż pokazuje RRSO. Gdy do zawarcia umowy na warunkach z reklamy potrzebna jest umowa dodatkowa, np. ubezpieczenia, a jej kosztu nie da się z góry określić, reklama musi wyraźnie informować o tym obowiązku razem z RRSO (art. 7 ust. 3 ustawy o kredycie konsumenckim).

Słownik kwot w umowie

W jednej umowie spotkasz kilka kwot, które łatwo pomylić. Tabela pokazuje je na przykładzie: dostajesz 1 000 zł, prowizja 100 zł jest doliczona do kwoty i oprocentowana, a odsetki wynoszą łącznie 100 zł.

Przy prowizji potrąconej kwota w umowie i kwota do wypłaty rozjeżdżają się w drugą stronę. W przykładzie edukacyjnym 1 200 zł na 45 dni z prowizją 72 zł potrąconą z wypłaty dostajesz 1 128,00 zł, oddajesz 1 200,00 zł, a RRSO wynosi 65,18%. Ta sama prowizja płatna przy spłacie daje 1 200,00 zł na konto, 1 272,00 zł do zapłaty i RRSO 60,42%. Koszt w obu przypadkach to 72 zł. Różni się moment, w którym go płacisz.

RRSO, czyli koszt w skali roku

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wyraża całkowity koszt kredytu jako procent całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Liczy się ją z równania z załącznika nr 4 do ustawy, które zestawia wypłaty i spłaty razem z momentem, w którym następują. RRSO zależy więc nie tylko od kosztu, ale też od czasu.

Widać to na dwóch przykładach edukacyjnych z prowizją 72 zł od 1 200 zł. Przy spłacie po 45 dniach RRSO wynosi 60,42%, przy spłacie po 90 dniach 26,66%, a koszt w złotych jest ten sam.

RRSO nie jest też oprocentowaniem. Pożyczka 1 200 zł na 45 dni z oprocentowaniem 14,5% rocznie i bez prowizji kosztuje 21,45 zł, a jej RRSO wynosi 15,45%, czyli więcej niż stopa nominalna, bo równanie RRSO uwzględnia efekt procentu składanego w skali roku. Szczegółowe zestawienie obu pojęć: RRSO a oprocentowanie.

Przykład reprezentatywny i przykład edukacyjny

Reklama kredytu konsumenckiego, która podaje jakiekolwiek dane o koszcie, musi w jednoznaczny, zrozumiały i widoczny sposób wskazać oprocentowanie (z informacją, czy jest stałe, czy zmienne) wraz z opłatami wliczanymi do całkowitego kosztu, całkowitą kwotę kredytu i RRSO. W stosownych przypadkach dochodzą do tego okres umowy, całkowita kwota do zapłaty i wysokość rat (art. 7). Te informacje mają być co najmniej tak widoczne jak dane o koszcie (art. 7a), a reklama bez danych o koszcie i tak musi podawać RRSO (art. 7b).

Wszystkie te liczby podaje się na przykładzie reprezentatywnym (art. 8). Pożyczkodawca ustala go na podstawie danych, które sam gromadzi: to warunki, na których spodziewa się zawrzeć co najmniej dwie trzecie umów danego rodzaju, z uwzględnieniem średniego okresu kredytowania, całkowitej kwoty kredytu i częstotliwości takich umów na rynku.

Przykłady na Credano pełnią inną funkcję. To przykłady edukacyjne z wersji parametrów EDU-2026.10, które pokazują mechanikę liczenia na prostych liczbach. Oprocentowanie 12% czy 14,5% i prowizje w przykładach to wartości do nauki, a nie taryfa żadnej firmy. Przykład reprezentatywny konkretnej oferty znajdziesz w reklamie i dokumentach pożyczkodawcy.

Limit kosztów pozaodsetkowych (art. 36a)

Prowizja, opłaty i obowiązkowe usługi, czyli wszystko poza odsetkami, podlegają ustawowemu limitowi. Dla okresu spłaty wynoszącego co najmniej 30 dni oblicza się go ze wzoru:

MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%)

K to całkowita kwota kredytu, n okres spłaty w dniach, a R liczba dni w roku. Niezależnie od wyniku wzoru koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 45% K (art. 36a ust. 2). Dla okresu krótszego niż 30 dni limit wynosi 5% K (art. 36a ust. 1a). Koszty ponad limit pożyczkodawcy się nie należą (art. 36a ust. 3).

Pułap 45% zaczyna działać dopiero przy okresie dłuższym niż około trzy i pół roku: dla 1 000 zł na 2 000 dni wzór dałby więcej, ale limit wynosi 450,00 zł. Przy odroczeniu spłaty i kolejnych pożyczkach w ciągu 120 dni od wypłaty koszty sumuje się w ramach jednego limitu, zamiast liczyć go od nowa (art. 36b i 36c).

Maksymalne odsetki i koszty opóźnienia

Odsetki mają osobny limit, wynikający z Kodeksu cywilnego. Maksymalne odsetki umowne w skali roku to dwukrotność sumy stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego (art. 359 § 2¹). Stopa referencyjna wynosi 3,75% od 5 marca 2026, więc limit to 2 × (3,75% + 3,5%) = 14,5% rocznie, stan na 26 października 2026.

Odsetki za opóźnienie to inna kategoria. Należą się, gdy nie zapłacisz w terminie, a ich maksimum to dwukrotność sumy stopy referencyjnej i 5,5 punktu procentowego (art. 481 § 2¹): 2 × (3,75% + 5,5%) = 18,5% rocznie, również według stanu na 26 października 2026.

Koszty opóźnienia nie wchodzą do całkowitego kosztu kredytu ani do RRSO, bo te wskaźniki zakładają, że obie strony wykonują umowę w terminach. Samego RRSO ustawa nie ogranicza. Przy krótkim okresie wskaźnik przekracza czasem 100%, mimo że oba limity są zachowane.

Dlaczego ostatnia rata bywa inna

W harmonogramie rat równych ostatnia płatność często różni się od poprzednich o kilka groszy. Powody są arytmetyczne:

• rata jest zaokrąglana do pełnego grosza, a ostatnia zamyka saldo, więc przejmuje wszystkie różnice z zaokrągleń,
• prowizja rozłożona na raty rzadko dzieli się bez reszty, a pozostałe grosze trafiają do ostatniej raty,
• pierwszy okres bywa krótszy lub dłuższy od miesiąca, co zmienia podział pierwszej raty na odsetki i kapitał, a wyrównanie wychodzi na końcu.

Różnica działa w obie strony. W przykładzie edukacyjnym 5 000 zł na 12 rat jedenaście płatności wynosi po 465,07 zł, a ostatnia 465,16 zł, więc to ona jest najwyższa. Przy 2 000 zł w 3 ratach bez kosztów jest odwrotnie: 666,67 zł, 666,67 zł i 666,66 zł.

Inaczej trzeba podejść do ostatniej raty, która odbiega o dziesiątki lub setki złotych. Przyczyną bywa rabat warunkowy, który obniża ostatnią płatność tylko przy spełnieniu warunków (w naszym module rabatu 60 zł zamiast 110 zł), albo konstrukcja umowy, w której część kapitału spłaca się na końcu. Taką ratę wpisz do budżetu jako najwyższą i zapytaj pożyczkodawcę o jej podstawę, zanim podpiszesz umowę.

Wersja parametrów EDU-2026.10

Wszystkie przykłady i ustawienia kalkulatora na Credano pochodzą z jednej wersji parametrów edukacyjnych, EDU-2026.10, sprawdzonej 26 października 2026. Obejmuje ona maksymalne oprocentowanie 14,5%, wzór limitu z art. 36a i zasady zaokrągleń opisane w metodyce obliczeń. Gdy zmieni się stopa referencyjna NBP albo przepisy, przygotujemy nową wersję, a przykłady zapisane wcześniej w Teczce zostaną oznaczone jako liczone według starszych parametrów.

Zmiany przepisów są w drodze. Dyrektywa (UE) 2023/2225 ma być stosowana od 20 listopada 2026, ale na 26 października 2026 polska ustawa, która ją wdraża, nie została uchwalona. Obowiązuje ustawa z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362) i według niej opisujemy zasady na tej stronie.