Oddajesz pożyczkę wcześniej: ile kosztu powinno zniknąć

Co dokładnie mówi ustawa

Zasady są w rozdziale 4 ustawy o kredycie konsumenckim. Tworzą je cztery przepisy, które najlepiej czytać razem.

Art. 48

Masz prawo w każdym czasie spłacić całość lub część kredytu przed terminem z umowy. Pożyczkodawca nie może uzależnić takiej spłaty od wcześniejszego poinformowania go.

Art. 49

Przy spłacie całości przed terminem całkowity koszt kredytu maleje o koszty, które dotyczą okresu, o jaki skrócono umowę, nawet jeśli zostały poniesione przed spłatą. Przy spłacie części tę zasadę stosuje się odpowiednio.

Art. 50–51

Pożyczkodawca może zastrzec w umowie prowizję za spłatę przed terminem, ale tylko w wąskich przypadkach i z limitami. Przy kredycie w rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym i przy spłacie z umowy ubezpieczenia takiej prowizji nie ma.

Art. 52

Po spłacie całości przed terminem pożyczkodawca rozlicza się z Tobą w ciągu 14 dni.

Umowa musi też opisywać prawo do spłaty przed terminem i jej procedurę, a jeśli przewiduje prowizję za taką spłatę, również sposób jej ustalania (art. 30 ust. 1 pkt 16 i 17). Zanim zaczniesz cokolwiek liczyć, otwórz te fragmenty swojej umowy.

W praktyce art. 48 oznacza, że do spłaty nie potrzebujesz zgody ani wniosku: wystarczy przelew. Zapytanie o dokładną kwotę przed przelewem ma jednak sens, bo pozwala trafić w nią co do grosza i uniknąć zarówno niedopłaty, jak i czekania na zwrot nadpłaty.

Przykład: spłata w połowie okresu

Weźmy pożyczkę 1 200 zł na 90 dni z prowizją 72 zł i oprocentowaniem 0%. Tak wygląda jej rachunek przy spłacie w terminie:

Załóżmy, że oddajesz całość po 45 dniach, czyli umowa skraca się o połowę. Art. 49 nie podaje wzoru podziału kosztów na okresy. W przykładzie stosujemy więc podział najprostszy do sprawdzenia: proporcjonalny do liczby dni.

Z odsetkami jest prościej. Nalicza się je za dni faktycznego korzystania z pieniędzy, więc po spłacie przestają rosnąć i nie trzeba ich dzielić.

Spłata części przy pożyczce ratalnej

Gdy oddajesz tylko część, art. 49 stosuje się „odpowiednio”: obniżenie obejmuje koszty przypadające na spłaconą kwotę za okres, o który wcześniej ją oddajesz. Po takiej wpłacie potrzebny jest nowy harmonogram. Pożyczkodawca może w nim obniżyć kolejne raty albo zostawić ich wysokość i skrócić okres. Oba warianty zmieniają koszt inaczej, dlatego przed przelewem zapytaj, który zastosuje, i poproś o harmonogram po spłacie. Bez niego trudno sprawdzić, czy obniżenie kosztu w ogóle nastąpiło.

Dlaczego rozliczenie pożyczkodawcy może wyglądać inaczej

Nasz przykład to model. Rozliczenie konkretnej umowy przygotowuje pożyczkodawca, a jego kwota różni się od modelowej z kilku powodów, z których nie każdy oznacza błąd.

• Metoda podziału. Podział liniowy jest najprostszy, ale umowa opisuje czasem inny sposób przypisania kosztów do okresów. Wtedy pożyczkodawca powinien umieć pokazać go na liczbach.
• Daty. Liczy się dzień, w którym pieniądze dotarły do pożyczkodawcy, a nie dzień zlecenia przelewu. Przelew zlecony w piątek wieczorem dociera często dopiero w poniedziałek.
• Rodzaj kosztu. Spór dotyczy często tego, czy dana opłata „dotyczy okresu” umowy. Obecne brzmienie art. 49 wprost obejmuje także koszty poniesione przed spłatą, czyli na przykład prowizję pobraną na początku.
• Spłata częściowa. Obniżenie liczy się wtedy od spłaconej części i skróconego okresu, co przy ratach daje rachunek bardziej złożony niż w naszym przykładzie.
• Usługi dodatkowe. Jeśli były warunkiem otrzymania pożyczki, należą do całkowitego kosztu kredytu (art. 5 pkt 6), więc też podlegają obniżeniu. Sprawdź, czy rozliczenie je uwzględnia.

Prowizja za spłatę przed terminem: kiedy w ogóle wchodzi w grę

Art. 50 pozwala pożyczkodawcy zastrzec w umowie rekompensatę w postaci prowizji za spłatę przed terminem. Muszą być spełnione łącznie dwa warunki. Spłata przypada na okres, w którym oprocentowanie jest stałe. Kwota spłacana w ciągu dwunastu kolejnych miesięcy przekracza trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, ogłaszanego przez Prezesa GUS za grudzień poprzedniego roku.

Nawet wtedy obowiązują limity: najwyżej 1% spłacanej części, gdy do końca umowy zostało więcej niż rok, i najwyżej 0,5%, gdy rok lub mniej. Prowizja nie może też przekroczyć odsetek, które należałyby się do końca umowy, ani bezpośrednich kosztów pożyczkodawcy związanych ze spłatą.

Przy pożyczkach na kilkaset czy kilka tysięcy złotych próg z art. 50 ust. 1 pozostaje poza zasięgiem. Jeśli w rozliczeniu takiej pożyczki pojawia się „opłata za wcześniejszą spłatę”, poproś o wskazanie jej podstawy w umowie i w ustawie.

Jakie fakty zebrać przed napisaniem do pożyczkodawcy

1. Umowę i harmonogram: datę zawarcia, datę wypłaty, termin końcowy i listę wszystkich kosztów z kwotami.
2. Potwierdzenie spłaty z banku z datą i kwotą. Przy spłacie części zanotuj, ile i kiedy wpłaciłeś lub wpłaciłaś.
3. Rozliczenie od pożyczkodawcy albo notatkę, że w ciągu 14 dni od spłaty całości nie przyszło.
4. Własne wyliczenie z opisem metody, choćby takim jak w przykładzie powyżej. Nie musi być idealne. Ma pokazać, jakiej kwoty oczekujesz i dlaczego.
5. Kanał kontaktu wskazany w umowie: adres e-mail, adres korespondencyjny albo panel klienta.

Jeśli dopiero planujesz spłatę i chcesz najpierw poznać kwotę, posłuż się wzorem wniosku o wcześniejszą spłatę. Co zrobić krok po kroku, opisuje strona Wcześniejsza spłata.

Gdy rozliczenie się nie zgadza

Złóż reklamację u pożyczkodawcy w kanale wskazanym w umowie. Napisz, którą kwotę kwestionujesz, dołącz swoje wyliczenie i poproś o przedstawienie metody obliczeń. Jak to zrobić i ile czasu firma ma na odpowiedź, wyjaśnia strona Reklamacje, a gotowy układ pisma daje wzór reklamacji.

Jeśli po spłacie całości rozliczenie nie przyszło w ciągu 14 dni, przypomnij o nim na piśmie i powołaj się na art. 52 ustawy. Gdy z rozliczenia wynika nadpłata, poproś o jej zwrot na rachunek, z którego spłacałeś lub spłacałaś pożyczkę, i o podanie terminu przelewu.

Jeśli odpowiedź Cię nie przekonuje, możesz zwrócić się do Rzecznika Finansowego albo do miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów. Credano nie widzi Twojej umowy ani salda. Nasz przykład pomaga przygotować pytania, ale kwotę rozliczenia potwierdza pożyczkodawca.