Zastrzeżony PESEL: ochrona przed pożyczką na Twoje dane

Co daje zastrzeżenie i kiedy jest sprawdzane

Zastrzeżenie to wpis w państwowym rejestrze zastrzeżeń numerów PESEL. Ustawa o kredycie konsumenckim nakazuje kredytodawcy sprawdzić ten rejestr przed zawarciem umowy, a także przed zmianą umowy, która zwiększa zadłużenie (art. 9b ust. 1). Obowiązek wprowadziła ustawa o ograniczaniu skutków kradzieży tożsamości (Dz.U. 2023 poz. 1394) i działa on od 1 czerwca 2024 r.

Zastrzeżenie chroni także po fakcie. Jeśli w chwili zawarcia umowy numer był zastrzeżony, kredytodawca nie może żądać od Ciebie spłaty ani sprzedać tej wierzytelności (art. 9b ust. 2). Ustawa przewiduje wąski wyjątek dla niektórych drobnych kredytów udzielanych w ramach stałej umowy ze sprzedawcą lub usługodawcą (art. 9b ust. 3).

Codziennych spraw zastrzeżenie nie utrudnia. Gov.pl wymienia wizytę u lekarza, realizację recepty, wypłatę z bankomatu, przelew i sprawy urzędowe. Spłata pożyczki, którą już masz, też odbywa się normalnie.

Jak zastrzec PESEL albo cofnąć zastrzeżenie

Usługa jest bezpłatna dla każdej pełnoletniej osoby z numerem PESEL. Zmiana przez internet działa od razu, a w urzędzie urzędnik wprowadza ją do systemu i wydaje potwierdzenie.

Logowanie przez bank służy tylko potwierdzeniu tożsamości w serwisie państwowym. Samą usługę prowadzi mObywatel, więc PESEL zastrzegasz w jednym miejscu, a nie w każdej firmie osobno.

Cofnięcie tylko na czas zawierania umowy

Cofając zastrzeżenie, wybierasz jedną z dwóch opcji: bezterminowo albo do konkretnego dnia i godziny. W drugim wariancie system sam przywróci ochronę w ustawionym momencie. Ministerstwo Cyfryzacji zaleca trzymać PESEL zastrzeżony na stałe i cofać zastrzeżenie tylko na czas takiej sprawy jak kredyt czy zakup na raty.

Ustaw okno z zapasem. Pożyczkodawca sprawdza rejestr przed zawarciem umowy, a droga od wniosku do podpisu bywa dłuższa, niż się wydaje, np. przez dodatkową weryfikację konta. Zapytaj pożyczkodawcę, na którym etapie sprawdza status, i dopiero wtedy wybierz godzinę ponownego zastrzeżenia.

Co widzi pożyczkodawca

Sprawdzenie dotyczy jednej informacji: czy numer jest w tej chwili zastrzeżony. Kredytodawca może to zrobić bezpośrednio w rejestrze albo za pośrednictwem Biura Informacji Kredytowej (art. 9b ust. 4).

Każde sprawdzenie zostaje odnotowane. W usłudze Zastrzeż PESEL zobaczysz historię swoich zastrzeżeń oraz firmy i instytucje, które weryfikowały status numeru. Nieznana firma na tej liście to sygnał, żeby przejść do kroków poniżej.

Ktoś próbował wziąć pożyczkę na Twój PESEL

1. Jeśli numer nie był zastrzeżony, zastrzeż go teraz w aplikacji mObywatel albo na gov.pl.
2. W usłudze Zastrzeż PESEL sprawdź, kto weryfikował status numeru. Zanotuj nazwy firm i daty, zrób zrzuty ekranu.
3. Skontaktuj się z każdą z tych firm przez dane z jej oficjalnej strony, którą otworzysz samodzielnie. Napisz, że wniosek nie pochodzi od Ciebie, i zapytaj, czy zawarto umowę.
4. Zgłoś sprawę na policji i zabierz zebrane informacje.
5. Jeśli ktoś może mieć dane z Twojego dowodu osobistego, zgłoś nieuprawnione wykorzystanie danych w mObywatelu, na gov.pl albo w dowolnym urzędzie gminy. Dowód zostanie unieważniony, a PESEL osoby pełnoletniej zastrzeżony z urzędu.
6. Pobierz bezpłatną kopię danych z BIK i sprawdź, czy nie ma w niej obcych zobowiązań ani zapytań. Opis znajdziesz na stronie o odmowie pożyczki.

PESEL a Credano

Credano nie pyta o PESEL, a kalkulator i porównanie działają bez niego. Numer podajesz dopiero pożyczkodawcy, w jego serwisie. Strona lub wiadomość podpisana nazwą Credano, która prosi o PESEL, nie pochodzi od nas. O tym, jak zastrzeżenie wpływa na cały proces pożyczki, piszemy szerzej w poradniku Zastrzeżenie PESEL i pożyczki.